Peelhelm uit Helenaveen

Uit Erfgoedwiki
Versie door Rberkvens (Overleg | bijdragen) op 23 feb 2018 om 09:29

Ga naar: navigatie, zoeken

Peelhelm uit Helenaveen

De beroemde Romeinse peelhelm (nr. 102992) is in het Helenaveen juist ten zuidoosten van het plangebied gevonden. De helm, van een officier, dateert in de laat -Romeinse tijd, ca. 320 na Chr.. Het voorwerp werd in 1910 gevonden door een turfsteker, op de overgang van grauwveen naar zwartveen en op een diepte van ca. 1,75 m.

De helm is gemaakt van verguld zilver, met oorspronkelijk een ijzeren binnenkap. Het gaat om een buitenhelm van het Berkosovo-type. De helmbol bestaat uit twee helften van ieder drie segmenten, bijeengehouden door een centrale kam die uitloopt in de neusbeschermer. Losse nekplaat en wangkleppen. De rechter wangklep is een moderne aanvulling. De onderdelen zijn met zilveren kopspijkertjes bevestigd geweest aan de randen die met Andreaskruisvormige bloemfiguurtjes zijn gearceerd. Centraal op de segmenten een scheepsanker, geaccentueerd met zilveren kopspijkertjes. Op de nekplaat staat de makersnaam ingekrast (M. Titus Lunamis) en het zilvergewicht (LIBR I - L) van de helm. Op de rand van de helmbol de inscriptie van de ruitereenheid 'STABLESIA VI'. De vertaling luidt: 6e (cavalerie afdeling) Stablesiani. Marcus Titus Lunamis, 1 pond + 1,5 uncia.

Met de helm werden gevonden: 37 bronzen munten van Constantijn, een bronzen fibula, een bronzen spoor, een klokje, een stuk van een leren dolk-schede met bijbehorend zilveren beslagstuk, drie leren schoenen, grote stukken leer, waarschijnlijk resten van een zadel, en enkele reepjeswollen stof. Braat (1973) beschrijft onder andere twee klokjes. Het tweede exemplaar is tijdens een "vervolgonderzoek" door Smolenaars in 1914 gevonden, evenals enkele repen stof. Hij vermeldt voorts 39 munten. Tevens beschrijft hij een strip zilverblik (onderdeel helm). Het spoor blijkt op het moment van de vondst nog bevestigd te zijn geweest aan een schoen. Ook de onderdelen van de helm waren toen nog bevestigd op leer (binnenkap).

De aard van de vondst blijft onduidelijk. Braat beschrijft verbrokkelde/verzeepte resten van hersenen, rechterschouder en rechterbovenarm. Crompvoets (1994:47) vermeldt dat er zich in de helm bij het schoonmaken in 1910 haren bevonden, hetgeen op een lijk zou kunnen wijzen. Van der Sanden (1990:46) merkt opdat in het geval van lijkresten zeker delen van de huid bewaard zouden zijn; die zijn echter niet aangetroffen, terwijl schoenen en dergelijke wel zijn geconserveerd. Hij denkt dan ook aan een votiefdepot. Het is vooral de laatste 15 jaar bekend geworden dat natte gebieden zoals vennen en venen reeds vanaf de Bronstijd populaire locaties waren voor dergelijke deposities van veelal metalen voorwerpen (zie bijv. Fontijn, 2002).

In Europa zijn maar enkele van dit soort Romeinse helmen gevonden, en in Nederland is het de enige. Het is met andere woorden een topvondst, die de archeologische potentie van veengebieden aangeeft.

Zie ook [1]


En een film over de helm:

https://www.youtube.com/watch?time_continue=239&v=LIhtu-9iUPA